Khiêu vũ là một bản nhạc của thân xác.
Trong niềm vui hay sự đau khổ.
(Martha Graham)
Trước ngày bộ phim tình cảm lãng mạn mang màu sắc Liêu Trai Khi yêu đừng quay đầu lại chính thức ra mắt khán giả, đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh đã chia sẻ những trải nghiệm của bản thân trong quá trình thực hiện bộ phim.
Khi yêu đừng quay đầu lại sắp ra mắt khán giả, bộ phim này có khiến ông thỏa mãn sau khi kết thúc những công đoạn hoàn thiện cuối cùng không?
Tôi cho rằng hầu hết những người làm nghệ thuật nói chung và đạo diễn nói riêng đều rất hiếm khi thỏa mãn về tác phẩm của mình. Có lẽ cũng nhờ vậy mà họ mới có thể tiếp tục làm việc được thay vì ngủ quên trong thành công. Với Khi yêu đừng quay đầu lại, dù không hoàn toàn thỏa mãn nhưng tôi cảm thấy đã làm được tất cả những gì mình mong muốn trong điều kiện có thể.
Đâu là điểm mà ông thấy tự tin nhất ở bộ phim?
Một trong những khía cạnh mà tôi thích nhất của bộ phim này chính là cách kể chuyện. Vì nhân vật chính trong phim là một thiếu nữ đam mê múa hiện đại, nên tôi đã cố gắng kể câu chuyện này bằng cả hai ngôn ngữ: múa hiện đại và điện ảnh. Đối với tôi “Khiêu vũ là một bản nhạc của thân xác. Trong niềm vui hay sự đau khổ” – Martha Graham. Mỗi bài múa trong bộ phim là một giai đoạn trong cuộc tình lãng mạn giữa hai nhân vật chính. Nói một cách khác, cách kể chuyện này giống như là một cuốn phim trong một cuốn phim.
Được biết, kịch bản ban đầu của bộ phim do hai nữ tác giả trẻ chấp bút. Ông tìm thấy sự đồng cảm trong kịch bản này ở điểm nào? Ông nhận thấy lối yêu của người trẻ hiện nay có khác nhiều với thế hệ của ông không?
Kịch bản Khi yêu đừng quay đầu lại đã được gợi hứng từ kịch bản Nguyên Xuân của hai nữ tác giả trẻ. Nhưng phải nói thêm rằng, Nguyên Xuân là một câu chuyện nặng tính chất ma quái về đến đời sống tiền kiếp và hiện tại, trong đó nhân vật chính là một cô gái đi làm Osin trong một ngôi nhà ma. Còn Khi yêu đừng quay đầu lại thì lại là một câu chuyện tình yêu giữ một thiếu nữ đam mê múa hiện đại và một anh nhạc sĩ saxophone. Cã hai đều thích sáng tạo một cách ngẫu hứng. Họ tình cờ gặp nhau, anh nhạc sỹ đã không đệm cho cô vũ công múa theo một khuôn khổ đã định trước và cô ấy cũng không hẳn là múa theo âm nhạc của anh. Cả hai đều nghe theo nhịp đập riêng của trái tim mình. Có những lúc điệu múa và tiếng kèn hòa hợp với nhau, nhưng cũng có những lúc lại trật nhịp nhau. Nhưng trong tổng thể, chúng tạo nên một không gian để hai người yêu nhau và khám phá chính mình. Và tôi cũng nói thêm rằng đoạn kết của câu chuyện Nguyên Xuân và Khi yêu đừng quay đầu lại cũng hoàn toàn khác nhau. Các bạn sẽ cảm nhận được điều đó khi theo dõi bộ phim.
Còn về lối yêu thì tôi thấy ở thời nào cũng thế, những người yêu nhau luôn yêu hết mình, không ngần ngại e sợ, bất chấp cã tương lai cũng như hai nhân vật chính trong Khi yêu đừng quay đầu lại.
Với bộ phim Liêu Trai này, quá trình chọn bối cảnh, chọn diễn viên có điều gì đặc biệt?
Trong giai đoạn tìm diễn viên, tôi luôn dựa theo cảm xúc của mình trong những buổi gặp gỡ các diễn viên, có khi chỉ là những phút chuyện trò ngắn ngủi mỗi lần đi uống nước, đôi câu trao đổi về nhân vật. Nhân vật chính là một thiếu nữ đam mê múa hiện đại nhưng lại không phải là một người múa giỏi. Trong kịch bản cô ấy bị ngã rất nhiều lần khi múa. Do đó các diển viên được mời đến thử vai không nhất thiết phải là người múa giỏi, chỉ cần thích học múa. Khi chọn Ngân Khánh, tôi không biết gì về cô ta hay đã xem qua các phim mà cô đã đóng. Tuy tin vào trực giác, tôi cũng không biết chắc chắn được.
Khi ra hiện trường, Ngân Khánh và tôi đã có những giây phút khá căng thẳng vì sự khác biệt nhau trong cái nhìn về Nguyên Xuân, một nhân vật rất phức tạp vì mang trong nó rất nhiều mâu thuẫn nội tâm. Trong giai đoạn đầu, Ngân Khánh đã rất thẳng thắng, thậm chí bất đồng ý kiến với tôi về cách thể hiện nhân vật này. Trong suốt quá trình quay phim tôi cãm thấy Ngân Khánh càng ngày càng cảm nhận được một cách sâu sắc hơn về nhân vật của mình và có những cách diển xuất hết sức táo bạo làm tôi rất ngạc nhiên. Góc máy cuối cùng của ngày quay cuối cùng, và cũng là cảnh cuối cùng trong phim, chúng tôi quay một cận cảnh rất dài mà hoàn toàn không có thoại. Nét mặt của Nguyên Xuân sẽ hiện lên một nổi đau khổ vô cùng đến không một giọt nước mắt nào có thể trào ra. Nét đau khổ chuyển dần sang một nét bình lặng, rồi đến một nụ cười tự tin. Tôi không cần phải nói gì cả mà ngay từ lần quay đầu của cảnh này Ngân Khánh đã thể hiện đúng được những gì tôi tưởng tượng. Tôi đã có cảm tưởng như là giữa tôi và Ngân Khánh đã có một chiếc cầu giao cảm trực tiếp để có thể đọc được ý nghĩ lẫn nhau. Cả hiện trường yên lặng như bị thôi miên, và tôi nín thở không muốn gọi “cắt” như sợ là giây phút nhiệm mầu này sẽ biến đi mà không bao giờ tìm lại được.
Về bối cảnh, chúng tôi đã tìm được một ngôi biệt thự kiểu Pháp ở một ngọn đồi tại Đà Lạt. Tôi đã cùng anh họa sỹ thiết kế Mã Phi Hãi trau chuốt lại sao cho ngôi nhà mang lại không khí huyền bí. Chúng tôi quan tâm đến từng chi tiết nhỏ như rèm cửa, bàn gương, cánh cổng sắt…làm sao để tất cả những yếu tố hình thức này phù hợp với nội dung kịch bản.
Nếu khán giả nói phim ông đủ gợi cảm nhưng không đủ khiến họ sợ, ông sẽ nói gì?
Nếu được như thế thì tôi rất mừng, vì như thế phim đã thành công. Như tôi vừa nói, Khi yêu đừng quay đầu lại không phải là một phim kinh dị mà là một câu chuyện tình vừa lãng mạn vừa chứa đựng nhiều điều bí ẩn.
Hầu hết những đạo diễn đều làm những bộ phim có một phần bản thân mình trong đó. Vậy ẩn ức cá nhân của ông trong Khi yêu đừng quay đầu lại là gì?
Tôi rất thích câu chuyện thần thoại Hi Lạp Orpheus và Eurydice. Khi Eurydice qua đời, Orpheus đã liều mình xuống tận địa ngục để cứu người yêu. Vì cảm giọng hát của Orpheus, Diêm vương đã cho phép anh ta được đem người yêu của mình trở về thế giới của sự sống nhưng với một điều kiện. Trên đường đi, Orpheus phải đi trước và không được quay đầu lại cho đến khi hai người đã hoàn toàn bước vào vùng ánh sáng của sự sống… Đoạn kết của phim cũng được gợi cảm hứng từ câu chuyện này.
Đâu là điểm dễ và khó khi một đạo diễn từng theo đuổi dòng phim tác giả như ông lại chuyển sang làm một bộ phim chiếu Tết mang tính giải trí?
Thực hiện một bộ phim hay, bất cứ là loại nào, cũng đều vô cùng khó khăn. Đối với nhiều người đề tài Khi yêu đừng quay đầu lại có thể quá “sến”, nhưng đối với tôi nó rất thú vị và là cả một thử thách. Nếu tôi đủ khả năng đem lại một cái nhìn mới mẻ cho đề tài này thì đó là một điều vô cùng vui sướng.
Khi yêu đừng quay đầu lại một tựa đề khá hay nhưng đọc lên đôi lúc nghe như một lời cảnh báo. Ông có nghĩ tới lời cảnh báo nào từ bộ phim mình thực hiện không, nếu có đó sẽ là…
(Cười)Khi yêu đừng quay đầu lại là một bộ phim giải trí dịp Tết, nên tôi không có ý cảnh báo hay răn dạy ai cả. Tôi cũng không thể nhận là mình đã nghĩ ra tựa đề này, vì trên thực tế đây là cái tên do nhà sản xuất chọn. Nhưng tôi rất thích tên gọi này, nó vừa bình dân vừa sâu sắc, khơi gợi rất nhiều điều. Nó làm tôi nghĩ đến ranh giới giữa sự sống và cái chết là rất mong manh..
Nguyên Xuân – nhân vật nữ trong bộ phim này vô cùng mạnh mẽ, bản năng. Ông có cho rằng đó là đặc điểm thường thấy của những người phụ nữ hiện đại?
Một trong những điểm tôi rất hài lòngvề bộ phim này là tính cách của nhân vật chính. Cô ấy là một thiếu nữ đam mê múa hiện đại mặc dù bản thân cô ấy không phải là một vũ công giỏi, cô ấy không có thân thể và tài năng thiên phú để trở thành một vũ công tài năng một cách dễ dàng nhưng cô ấy có tham vọng và sẵn sàng nỗ lực cho ước mơ của mình. Ban đầu, thay vì được trình diễn trên sân khấu, cô phải đi làm việc ở một quán bar, với những khách nam sàm sỡ, chấp nhận đến một ngôi biệt thự bí ẩn để kiếm tiến. Nhưng lòng đam mê nghệ thuật khiến cô vẫn theo đuổi đến cùng nghề múa và từ đó tìm được tình yêu đích thực của cuộc đời mình.
Ông có lý giải gì khi khá nhiều bộ phim của thế giới và Việt Nam hiện nay nhân vật nữ chính thường gây ấn tượng hơn hẳn những nhân vật nam?
Cá nhân tôi nghĩ là nhân vật nữ hay nam đều có thể là những nhân vật gây ấn tượng mạnh mẽ nếu có một kịch bản hay và diễn viên hợp vai. Nhưng có lẽ gần đây chúng ta được xem nhiều phim hay với nhân vật nữ chính ấn tượng bởi đề tài này gần đây đang được khai thác nhiều. Dần dần hai giới sẽ bình đẳng trở lại, khán giả sẽ được xem những bộ phim có nhân vật nam ấn tượng. Có điều, ở Việt Nam bây giờ có vẻ việc tìm diển viên nam khó khăn hơn là nữ vì không có nhiều lựa chọn.
Trải nghiệm đáng nhớ nhất của ông khi chỉ đạo diễn xuất cho bộ phim. Các diễn viên chính đều tâm sự là bị ám ảnh bởi bộ phim này, còn ông thì sao?
Tôi đã sống với bộ phim này đã hơn một năm nay. Gần như không có ngày nào là không nghĩ đến một khía cạnh nào đó của nó. Đoàn làm phim chúng tôi đã có những ngày tháng làm việc cùng nhau rất ý nghĩa. Sản phẩm hôm nay là kết quả của sự đóng góp của rầt nhiều người. Tôi muốn dành lời cảm ơn chân thành nhất của tôi đến các diễn viên cũng, người quay phim, dựng phim, nhạc sĩ, thiết kế âm thanh, thiết kế bối cảnh, phục trang, hóa trang, nhà sản xuất v.v… – những người đã để lại dấu ấn của họ lên bộ phim.
Bây giờ nhìn lại, ấn tượng sâu sắc nhất đối với tôi sau khi hoàn thành cuốn phim nấy là việc cảm nhận được một cách sâu sắc hơn câu chuyện Orpheus. Và tôi đã may mắn được chia sẻ những cảm nghĩ cùng cô em gái trong những lần bàn bạc về đoạn kết cho bộ phim.
Khoảng khắc Orpheus quay lại nhìn người yêu cũng là khi anh mất Eurydice mãi mãi. Đây là một giây phút khẳng định cái chết lần thứ hai của Eurydice. Có lẽ cái chết cũng như sự sống không phải là một sự thực tuyệt đối.
