Vietnam Film Critics Community

Ai cũng từng trải qua một thời nông nổi. Đó có thể là lúc mới yêu, lần đầu biết rung động trước một nụ cười, một ánh mắt. Hoặc có thể là thời điểm ta phải đứng trước một quyết định quan trọng trong cuộc đời nhưng lại lầm đường lạc lối, để rồi sau đó phải hối hận. Ai chẳng có một thời điểm nào đó trong cuộc đời cảm thấy bối rối và mù mờ trước tương lai, băn khoăn tự hỏi lựa chọn của mình có phải là đúng đắn?

An Education là bộ phim kể về thời kì đó – thời học trò hồn nhiên, tươi vui nhưng cũng đầy nổi loạn của một nữ sinh trung học. Và bài học đầu đời mà vì nó, cô phải trả giá nhưng sẽ chẳng bao giờ quên.

Giản dị như cơn mưa đầu mùa

An Education là một bộ phim giản dị, với mục đích giáo dục bảo thủ, thậm chí lộ liễu, nhưng kỳ thực lại đi sâu vào lòng người chính vì nội dung gần gụi muôn thuở của nó. Tựa như cơn mưa đầu mùa, bất chợt đổ xuống thật chóng vánh, để rồi kết thúc cũng thật nhanh, nhưng chuyện phim đã đánh thức trong ta bao cảm xúc tưởng chừng đã đi vào quên lãng…

Mọi chuyện bắt đầu từ một cơn mưa lớn. Cô bé Jenny (Carey Mulligan) đang trên đường về nhà từ lớp học nhạc thì bị mắc mưa và không tìm được chỗ trú. Theo đúng kịch bản “anh hùng cứu mỹ nhân”, một người đàn ông lịch thiệp tên David (Peter Sargaad) đề nghị đưa cô gái về nhà. Như hai mẩu nam châm trái dấu, họ bị hút về phía nhau, bắt đầu hẹn hò rồi trở thành một cặp. Chẳng có gì khó hiểu. Jenny trẻ đẹp, học giỏi, thông minh nhưng không được cha mẹ dạy bảo đúng cách, không được hưởng một đời sống dư dả và thiếu kinh nghiệm thực tế. David là một người đàn ông trải đời và có tiền. Anh biết rõ Jenny muốn gì nên ra sức chiều chuộng để chiếm được tình cảm của cô gái trẻ.

David mang đến cho Jenny những trải nghiệm mà trước đây, cô chưa từng biết đến. Cô say mê âm nhạc, nhưng chỉ được nghe từ đĩa hát chứ chưa từng đi xem hòa nhạc. Cô thích ăn diện, như mọi cô gái đẹp, nhưng không có đủ tiền cho những bộ cánh đắt tiền. Cô nói sõi tiếng Pháp, nhưng chưa một lần được đặt chân lên đất Pháp. David cho Jenny những thứ đó: những bữa ăn thịnh soạn trong các nhà hàng sang trọng, những bộ y phục đắt tiền, những buổi hòa nhạc, chiếu phim,…và thậm chí, một chuyến du lịch đến Paris hoa lệ. Nói cách khác, Jenny biết nhiều điều, nhưng chỉ qua sách vở. Cô chỉ có lý thuyết chứ chưa có cơ hội thực hành. Và David đến, biến tất cả những gì Jenny thầm mong ước thành hiện thực. Anh khuấy động cuộc sống của Jenny, tô điểm những màu sắc mới, cho cô biết thế nào là vui chơi, hưởng thụ như một người sành điệu. Mọi cô gái trẻ đẹp và thiếu kinh nghiệm sống đều có thể bị cuốn hút bởi một người đàn ông như thế. Ngay cả khi tận mắt chứng kiến David làm ăn không chính đáng, Jenny cũng dễ dàng bỏ qua, vì sức hút của cuộc sống phù hoa đã quá hấp dẫn với cô gái trẻ.

Chạm đến trái tim

An Education không phải là một bộ phim có kết cấu phức tạp hay tình tiết khó đoán. Thế nhưng bộ phim vẫn chiếm được cảm tình của đông đảo khán giả nhờ nội dung giản dị nhưng chạm đến nhiều vấn đề gần gũi. An Education đưa ra những câu hỏi mà ai trong chúng ta cũng đã từng, hoặc đang phải tìm kiếm câu trả lời: thực hiện nghĩa vụ của mình hay sống đời vô lo, chọn đường tắt dù không an toàn hay đi đường dài nhưng đảm bảo? Hay câu hỏi thậm chí đơn giản hơn nữa như đi học hay lấy chồng? Trên tất cả, bộ phim gợi nhớ về một thời nông nổi ai cũng đã một lần trải qua. Cái thời ta không biết mình thực sự muốn gì, ngoài vui chơi, hưởng thụ, hay đơn giản là đi ngược lại những luật lệ và vi phạm điều cấm kỵ, chỉ bởi những điều không nên làm dường như luôn hấp dẫn hơn những điều nên làm.

Cái hay của An Education nằm ở chỗ, bộ phim đề cập đến một đề tài muôn thuở, với một dụng ý khá bảo thủ, nhưng lại biết cách chuyển tải dụng ý đó một cách khéo léo và duyên dáng. Nói cách khác, An Education là một tác phẩm đầy phong cách. Nhìn bề ngoài, đây là một phim giản dị, tưởng như không quá khó để thực hiện, nhưng nếu để ý kỹ, ta sẽ thấy từng chi tiết trong phim được dàn dựng rất khéo léo và thuyết phục. Điển hình nhất là phân cảnh nhân vật David “dụ” Jenny lên xe mình lúc cô bị ướt sũng dưới trời mưa. Thuyết phục một cô gái trẻ lên xe của một người lạ không phải là điều dễ dàng, nhưng David đã làm được một cách khéo léo nhờ sự nhạy cảm và khiếu hài hước của mình. Cách David tiếp cận Jenny, sau đó thu phục tình cảm và lòng tin của cả Jenny lẫn gia đình cô luôn thuyết phục. Kịch bản của An Education tưởng đơn giản nhưng thực ra khá chặt chẽ, với những mẩu đối thoại hài hước, thông minh. Có được điều đó là nhờ tài viết kịch bản khéo léo của Nick Hornby, nhà văn Anh nổi tiếng với sở trường viết truyện hài gây tiếng vang với các tiểu thuyết About A Boy, High Fidelity từng được chuyển thể thành phim. Đáng chú ý hơn, những trải nghiệm của nhân vật Jenny trong An Education được dựa trên câu chuyện có thật do một nhà báo từng trải kể lại.

Những cảnh quay trong An Education cũng thể hiện sự tính toán có chủ đích và hiệu quả. Sự tương phản giữa khung cảnh giản dị quen thuộc, khô khan của trường học với những bộ bàn ghế, những nữ sinh mặc đồng phục giống nhau, và khung cảnh nhà hát opera rộng lớn, hay những nhà hàng xa hoa với những con người ăn vận sang trọng đã gây ấn tượng mạnh. Sự tương phản ấy phần nào thể hiện thế giới quan của nhân vật chính. Với Jenny, trường học hiện lên tẻ nhạt, buồn chán, còn thế giới bên ngoài lúc nào cũng rộng lớn, đầy ắp những điều mới lạ, hấp dẫn để cô khám phá…

Xem An Education, người xem cũng được dịp thưởng thức nhiều khung cảnh đẹp: đường phố London chìm ngập trong mưa, những dãy nhà quy củ xếp dọc phố ở vùng ngoại ô London, một khu nghĩa địa buồn với những hàng cây trụi lá, hay Paris tráng lệ với những cây cầu và sông Seine thơ mộng.

Và một ngôi sao mới ra đời…

Như nhiều bộ phim Anh được đánh giá cao, An Education quy tụ những gương mặt tương đối quen thuộc với khán giả Anh Quốc như Emma Thompson, Olivia Williams, Alfred Molina, Dominic Cooper, Rosamund Pike, Sally Hawkin. Chỉ riêng nam diễn viên Peter Saargaad trong vai David là người Mỹ. Dễ hiểu vì sao bộ phim này đậm chất Anh đến vậy. Tất cả diễn viên đều đã làm tròn vai trò của mình. Nhưng chắc chắn không một ai trong An Education được ca ngợi nhiều như Carey Mulligan trong vai chính Jenny.

Lớn hơn nhân vật cô thủ vai đến 6 – 7 tuổi, nhưng Carey Mulligan vào vai thuyết phục đến nỗi, tưởng như chính cô đang sống cuộc đời của nhân vật vậy. Từ vẻ rạng ngời hạnh phúc không che giấu của Jenny mỗi khi ở bên người yêu, nét vui thích hớn hở mỗi khi đón nhận một bất ngờ mới, đến giọng điệu gay gắt của cô về sự “vô ích” của việc học hay cách cô khoe với mọi người về niềm vui David mang đến…tất cả đều được Carey thể hiện tinh tế, khéo léo. Khuôn mặt ngây thơ, ánh mắt tinh nghịch, dáng dấp thanh lịch của Carey Mulligan gợi nhớ rất nhiều đến huyền thoại Audrey Hepburn thuở nào. Không có gì lạ khi sau An Education, nữ diễn viên trẻ này liên tiếp được báo giới ca ngợi như một Audrey Hepburn mới, và sự kỳ vọng đó là hoàn toàn có cơ sở với những gì Carey thể hiện trong bộ phim ấn tượng này. Nhân vật cô nữ sinh Jenny đã đem về cho Carey giải Bafta đầu tiên trong sự nghiệop, cùng hàng loạt giải thưởng và đề cử giá trị khác.

(Đã đăng trên Sinh viên Việt Nam)