Có thể nói thời gian qua, bộ phim Cánh đồng bất tận đã trở thành một hiện tượng của điện ảnh Việt Nam. Chuyển thể từ tác phẩm văn học cùng tên đình đám, Cánh đồng bất tận quy tụ một dàn diễn viên ngôi sao cùng cả một ê kip hình ảnh, âm thanh tên tuổi. Ngay khi ra mắt khán giả, bộ phim đã gây nên những tranh luận sôi nổi về tư tưởng cũng như phong cách thể hiện của bộ phim. Tuy nhiên, ý kiến đánh giá về âm nhạc của bộ phim thì khá đồng nhất khi hầu hết người xem đều cho rằng: âm nhạc trong phim đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình khi đã truyền tải được câu chuyện bằng tinh thần âm nhạc đậm chất Nam Bộ. Quanh vấn đề này, phóng viên tạp chí TGĐA đã có cuộc trò chuyện với nhạc sỹ Quốc Trung – người đảm nhận phần âm nhạc của phim.
Anh có thể chia sẻ sơ qua về quá trình thực hiện phần âm nhạc của phim từ lúc anh nhận lời với nhà sản xuất đến khi hoàn thành bản thu cuối?
Tôi nhận được lời mời làm nhạc cho bộ phim từ khá sớm, khoảng gần 1 năm trước khi bộ phim khởi quay và cũng đã có chuyến thực tế về Mộc Hóa – bối cảnh chính trước khi bộ phim chính thức bấm máy 3 tháng. Tôi đã ở đó 2 ngày rồi tiếp tục đi cùng chủ nhiệm phim qua Cần Thơ, Cái Răng…Sau đó khi bộ phim có bản nháp đầu tiên thì tôi bắt tay vào làm nhạc.
Đây là bộ phim có khá nhiều thuận lợi so với những bộ phim trước đó vì không bị sức ép về mặt thời gian để dự liên hoan phim này hay chào mừng sự kiện kia nên tôi có khá nhiều thời gian chuẩn bị. Từ khi nhận bản quay nháp đầu tiên, tôi có gần ba tháng để viết nhạc, tính toán, chuẩn bị được những đoạn nhạc cho từng trường đoạn. Sau đó, đến bản dựng cuối cùng, chỉ mất 3 ngày 2 đêm để viết ra cho dàn nhạc thu. Chuẩn bị thì lâu nhưng ở giai đoạn cuối thì khá là gấp, vì người chỉ huy dàn nhạc đã về nước được 10 ngày, sắp đến lúc phải lên đường mà vẫn phải chờ bản dựng cuối cùng của đạo diễn do đạo diễn sửa đi sửa lại rất nhiều.
3 ngày cho thời gian thu có vội quá không? Cảm giác của anh khi nghe bản nhạc xuất hiện trong phim?
Trong 3 ngày ấy chủ yếu là đo chỉnh về tốc độ, nhịp điệu, sự phối hợp chính xác giữa âm nhạc và cảnh phim chứ cảm xúc của từng đoạn nhạc thì tôi đã nắm rõ rồi, bởi đã chuẩn bị từ lúc nhận kịch bản đến cả bản dựng nháp của phim, thậm chí đã làm thử trên đàn ooc, trao đổi với đạo diễn rồi. Bản thu cuối cùng không khác nhiều so với hình dung.
Thế lúc bộ phim được công chiếu thì sao, anh đã nghe và hài lòng bao nhiêu phần trong tác phẩm của mình?
Khi bộ phim được công chiếu đầu tiên trước đông đảo khán giả ở rạp Platinum, tôi khá là căng thẳng nên suốt cả buổi chiếu, tôi không theo dõi được bộ phim vì lúc nào tôi cũng sợ nhạc bị to quá. Về sau vào Sài Gòn tôi mua vé đi xem lại nhưng dù thế, tôi cũng không thể bình tĩnh được bằng khán giả bình thường. Khi xem, thường có xu hướng soi lại sản phẩm của mình khá là kỹ càng.
Và hài lòng…?
Tương đối hài lòng, nhạc trong phim được đến 70-80 % những điều tôi mong muốn.
Nhiều khán giả đặc biệt ấn tượng với phần âm nhạc của phim. Với một tác phẩm mà đạo diễn đã cố tình tiết chế tối đa lời thoại, thì âm nhạc trở thành tiếng nói của phim. Theo anh, vai trò kể chuyện của âm nhạc trong phim là như thế nào?
Với tôi, nhạc trong phim trước hết phải là âm nhạc, phải nói thứ ngôn ngữ của âm nhạc chứ không. Làm nhạc phim phải đi theo bộ phim, sự thể hiện âm nhạc phải rất mức độ, quá tham ngôn ngữ âm nhạc sẽ khiến âm nhạc lấn lướt, phân tán sự tập trung của người nghe. Nhạc trong phim chỉ là một trong những thành tố tạo nên cảm xúc chung của người xem chứ không phải chỗ thể hiện cái tôi nhậc sỹ. Nhạc phim cần làm tốt những phần đi theo câu chuyện, tuân theo tính nhất quán trong việc kể lại từng chi tiết câu chuyện. Mặt khác, nhạc phim cũng bày tỏ sắc thái đa nghĩa, xuyên qua được vẻ bề ngoài và len lỏi vào bên trong nhân vật.
Có người nói: làm nhạc phim khá sướng vì không phải “vò đầu bứt tai” để tìm ý tưởng cho ca khúc vì ca khúc chủ đề trên phim được xây dựng dựa trên nội dung câu chuyện và thông điệp của bộ phim. Bên cạnh đó, nhạc sĩ cũng chỉ cần dựa vào một vài phân cảnh miêu tả một cách rõ nét tâm trạng nhân vật thật đặc biệt để phát triển phần nhạc nền chính cho phim. Sau đó, nhạc sĩ chỉ cần bám vào nội dung phim để có thể viết ca khúc chính…Anh thì sao?
Tôi thấy không có gì là dễ dàng. Làm để có chất lượng thì không có gì là dễ cả vì mỗi thể loại âm nhạc có những đòi hỏi, đặc thù riêng. Làm nhạc phim trước hết phải là cảm xúc của bộ phim, thông điệp của bộ phim, đó là nhạc “được đặt hàng” phải cân nhắc tính toán kỹ càng để tạo nên hiệu quả cảm xúc mong muốn.
Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình vốn là người có cá tính mạnh, đã bao giờ xảy ra những tranh cãi trong quá trình anh thực hiện nhạc phim chưa, anh giải quyết việc đó như thế nào?
Không có gì căng thẳng nảy sinh trong quá trình làm việc của chúng tôi. Tất nhiên, mỗi người có những cảm nhận, quan niệm khác nhau ở góc độ công việc khác nhau nhưng người quyết định cao nhất về chất lượng nghệ thuật trong phim vẫn là đạo diễn. Chẳng hạn những ngày hòa âm cuối cùng ở Hàn Quốc, tôi vẫn muốn cho nhạc nhưng đạo diễn nói cần bỏ ra, dù tôi và người làm âm thanh vẫn để nhạc nhưng phút cuối đạo diễn lại bỏ ra. Nhưng nhìn chung, những điểm chúng tôi đã thống nhất từ trước thì không thay đổi nên không có cảm giác lan man.
Anh đã làm nhạc phim lâu năm, đâu là điều kiện để anh nhận lời làm nhạc cho một bộ phim?
Làm nhạc ở Việt Nam đã không có nhiều lựa chọn, cơ hội làm nhạc càng không nhiều. Thực ra, tôi không có nhiều quyền từ chối. Với tôi, điều kiện làm việc không chỉ dựa trên tiêu chí kinh tế mà là từ sức nặng của câu chuyện phim, sự phù hợp về ê kip làm việc. Khi thực hiện nhạc tôi cũng không cứng nhắc theo nguyên tắc nào cả, chỉ cần một chỉ huy tốt, để hiện thực hóa, truyền đạt ngôn ngữ của mình là được.
Tôi cũng đã từng thất bại trong một dự án nhạc phim. Đó không phải là lỗi của ai mà chỉ là sự thiếu đồng nhất trong một ê kip.
Đó là phim…?
Chơi Vơi.
Nhưng với Cánh đồng bất tận thì có vẻ mọi điều đều thuận lợi hơn hẳn?
Đúng, vì nhiều yếu tố: thời gian, sự chuẩn bị, sự phối hợp với những thành phần khác. Điện ảnh Việt Nam chưa chuyên nghiệp đến mức có đạo diễn âm thanh chuẩn bị sơ đồ chi tiết cho từng thành phần làm phim nhưng phim này không có gì khó khăn do thoại phim ít, tiếng động ít. Chính vì thế đạo diễn đòi hỏi sự phong phú của nhạc phim.
Có thể nói Cánh đồng bất tận là phim làm nhạc thành công nhất của tôi ở thời điểm này cũng là dự án âm nhạc mà bản thân tôi thấy hài lòng nhất. Phần việc của tôi đã hội tụ được mọi điều kiện để thăng hoa.
Và như vậy cũng có nghĩa là sẽ có những dự án âm nhạc sắp tới với BHD?
Có thể lắm chứ, trên cơ sở niềm tin của chúng tôi dành cho nhau.
Cánh đồng bất tận đã gây nên một trận khẩu chiến trên diễn đàn điện ảnh. Với tư cách là một khán giả, anh đánh giá thế nào về bộ phim?
Còn với tư cách một khán giả, tôi cho rằng Bình đã thành công vì anh ấy đã đạt được mục tiêu của mình đề ra: kể một câu chuyện theo cách cũ, thu hút khán giả bằng những rung động cảm xúc. Một bộ phim gây ra những tranh luận là rất bình thường. Tôi cũng cho đăng trên Facebook của mình ý kiến của cả anh Nguyễn Thanh Sơn và chị Ngô Bích Hiền để mỗi người quan tâm đến bộ phim đều có được những thông tin và có cách nhìn nhận riêng của mình. Ngay cả phần nhạc phim của tôi, nhiều người cũng chê là Bắc Bộ quá, tôi cũng chỉ nói rõ thêm đoạn nào lấy cảm hứng từ âm nhạc đờn ca tài tử Nam Bộ, còn ý kiến đánh giá của mỗi người như thế naò tôi đều tôn trọng.
Những tác phẩm điện ảnh của những đạo diễn Việt Kiều thời gian gần đây nổi lên tên tuổi viết nhạc của Christopher Wong. Anh có cảm nhận gì về người đồng nghiệp này?
Anh ấy được đào tạo và làm việc ở một môi trường điện ảnh chuyên nghiệp nên làm nhạc ra rất đúng cách, hành động ra hành động, tâm lý ra tâm lý nhưng có vẻ hơi ít cá tính của cá nhân trong phần nhạc phim.
Giờ anh có viết nhạc cho phim truyền hình không hay sợ hệ thống âm thanh của truyền hình sẽ làm hỏng hết tác phẩm của mình?
Tôi vẫn viết cho truyền hình nhưng không nhiều. Tôi chỉ nhận lời khi có một bộ phim thích hợp, theo yêu cầu của những người bạn đã hiểu cách làm việc của nhau và không quá gâp áp lực về mặt thời gian. Hiện nay tôi đang thực hiện nhạc phim Trần Thủ Độ.
Anh nói khá nhiều đến việc làm chung với bạn bè, với người thích hợp…Điều đó có phải là anh ưu tiên bạn bè đầu tiên trong công việc?
Không, trong nhiều trường hợp, tình bạn xuất hiện với tôi sau quá trình làm việc. Qua công việc nhiều khi hiểu thêm về cá tính, quan niệm về công việc rồi từ đó mới thông cảm, phối hợp được với nhau nhiều hơn. Trong công việc, tôi đặt tính chuyên nghiệp, hiệu quả làm việc lên trước, tình bạn phía sau.








Những bộ phim chiến tranh thường có cả giá trị nghệ thuật và giá trị lịch sử. Xem một bộ phim chiến tranh của một nền điện ảnh, người xem có thể cảm nhận được phần nào lý tưởng của cả một thế hệ cũng như tầm vóc của nền điện ảnh đó. Là một đạo diễn Việt Kiều về nước làm phim chưa lâu nhưng Charlie Nguyễn đã ghi dấu ấn với bộ phim Dòng máu anh hùng, một phim hành động dã sử với nền cảnh là cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp những năm đầu thế kỷ. Nhiều nhà phê bình đã đánh giá Dòng máu anh hùng là một trong số những tác phẩm nói về chiến tranh Việt Nam đáng được quan tâm. 