Nhiều năm trước, khi tui chưa biết gì về kỹ thuật làm phim, kỹ thuật quay phim, kỹ thuật dựng phim, kỹ thuật kể chuyện phim, tui viết về phim gần giống một bài cảm nhận hơn một bài phê bình/ phân tích. Tình cảm của tui đặt nhiều vào những bài viết hơn lý trí. Đa phần là kể lại câu chuyện phim, lồng vào đó suy nghĩ của mình về nội dung phim.

Thế nhưng, càng về sau, tui càng thấy một điều rằng cách đánh giá một bộ phim khác cách đánh giá một tác phẩm văn học, vì thế nó không chỉ là nội dung mà còn phải nói đến mọi khía cạnh khác. Hầu hết các bài về phê bình phim trên mặt báo đều đánh vào nội dung – mà vì lẽ đó nếu chẳng may có 10 phim làm từ một kịch bản thì dù phong cách thể hiện khác nhau thì e rằng các bài bình luận cũng sẽ giống nhau.

bây giờ, khi xem phim, tui không còn xem phim như trước, bởi xem phim không chỉ để thưởng lãm mà còn để học hỏi, để suy nghĩ, vừa xem vừa phân tích vì sao họ làm như thế, vừa xem vừa tìm câu trả lời lý giải vì sao mình lại cảm thấy thế kia. Lý trí đôi khi át mất tình cảm.

mà vì lẽ đó, khi một bộ phim làm hay đến mức tui không còn nhớ đến điều gì ngòai việc thưởng ngọan, thì tui hạnh phúc và muốn xem lại lần thứ hai để cho phép mình đặt lý trí lên đầu và giải thích vì sao tình cảm của mình lại át khi xem lần thứ nhất.

thế nhưng, cho dù thế nào, thì khi viết về một bộ phim, tui luôn đặt quan điểm chủ quan và tình cảm cá nhân của mình làm lăng kính. có thể vì tui là người sống ‘Tây’ (như cách người ta nói tui, chứ bản thân tui thấy mình cũng rất là Việt Nam) nên cũng có người bảo tui review cứ như Tây. nhưng có một sự thật là đa phần khán giả của chúng ta lại rất sợ bị xem là người Việt, sợ bị nhìn đúng bản chất, sợ bị xem thường. Thích hay ghét một bộ phim đôi khi phải ngó quanh xem mọi người có giống mình không rồi mới dám lên tiếng.

Đọc bài viết của Dạ Hương về Đời người khác, tui rất thích và tui hiểu (dù không biết là có hiểu đúng không) về chuyện bạn nói “phản ánh hơi thở đời sống nghệ thuật và cuộc sống thường nhật ở Việt Nam, những lăng kính và quan niệm Việt Nam”. Đời người khác là một trường hợp đặc biệt, bởi có lẽ người Việt Nam nào được xem bộ phim này cũng có thể dễ dàng liên hệ được với câu chuyện trong phim. Khán giả Mỹ dù thấy hay nhưng có lẽ sẽ khó có những cảm xúc như người Việt chúng ta khi xem phim này. Phim này xem lần nào tui cũng muốn ứa nước mắt và không ngủ được. Review phim này, tui cũng liên hệ với cuộc sống ở Việt Nam. Cũng tương tự như khi viết về phim 12 của Nga. hay State of play của Mỹ.

Than ôi, nhưng mọi chuyện cũng đâu dễ dàng như thế. Thường khi viết, tui luôn tự hỏi, ai là người đọc bài viết của mình, và làm sao bài viết của mình có thể đến được đông người đọc. Những phim như Lives of the others, 12, State of play, trước khi đăng blog, tui thường gửi báo bởi tui biết ràng người đọc báo đông hơn người đọc blog của mình. Đa phần bài không được đăng, hoặc bị cắt xén. Những phần bị cắt xén là những phần ‘rất Việt Nam’. Những bài được đăng là những bài về những phim vô thưởng vô phạt, không có gì đá động đến đất nước, không có gì so sánh, không có gì đụng chạm.

Dần dà, tui bắt đàu tự điều chỉnh mình, không bao giờ nói trực diện điều mình muốn nói. Viết về the White Ribbon của Đức, tui chỉ nói bóng nói gió về sự bạo lực, nhưng không thể nói thẳng về đường lối giáo dục của chúng ta hôm nay mà tui nhìn thấy trong phim. May mắn thì có người đọc mà ngẫm ra, không thì cũng chỉ là một bài viết về một phim của Đức về chuyện xảy ra ở Đức…

Dù sao, vẫn muốn cảm ơn những lời góp ý chân tình của Dạ Hương.

Căn bản em hầu như chưa đọc truyện nên khó có thể nhận xét gì về chuyện đó chị ạ. Em có đọc 1 truyện nhưng là lâu quá rồi, không còn nhớ các nhân vật ra làm sao nữa.